1․ Տեքստերում մի անգամ տեղադրի՛ր փակագծերի առաջին բայաձևերը, մյուս անգամ՝ երկրորդները: Գտի՛ր ստացված տեքստերի տարբերությունը:
Առաջին ձևով․ Անվավոր չմուշկները Լոնդոնում հայտնագործվեցին: Առաջին օգտագործողն էլ բելգիացի երաժիշտ Ժոզեֆ Մարլինը եղավ: Նա դրանցով եկավ պարահանդես ու ամբողջ երեկո սահեց չմուշկներով ու միաժամանակ ջութակ նվագեց:
Երկրորդ ձևով․ Անվավոր չմուշկները Լոնդոնում հայտնագործվել են: Առաջին օգտագործողն էլ բելգիացի երաժիշտ Ժոզեֆ Մարլինը եղել է: Նա դրանցով գալիս էր պարահանդես ու ամբողջ երեկո սահում էր չմուշկներով ու միաժամանակ ջութակ նվագում էր:
Տարբերությունը․ Առաջին տեքստը պատմողական է (անցյալ կատարյալով) և ցույց է տալիս անցյալում կոնկրետ ավարտված գործողությունների շարք։ Երկրորդ տեքստում ներկայացված է ավարտված փաստը (վաղակատար ներկայով) և անցյալում տևական, կրկնվող ընթացքի մեջ եղած գործողությունները (անկատար անցյալով)։
2․ Փակագծում դրված բայերն այնպես գրիր, որ ի՞նչ արեց ի՞նչ արեցի, արեցիր, արեցինք, արեցիք, արեցին հարցին պատասխանեն:
Դուք ինչ-որ երերուն տախտակի վրա ամրացրիք այդ վանդակը:
Ինչո՞ւ դու քո հոտն իմ դաշտում արածեցրիր:
Հավերը երկարացրին վզները դեպի ներքև, նայեցին դես ու դեն:
Նա իր ձիուն մեծացրեց չամչով ու գարիով:
Ես հավանաբար ձանձրացրի ունկնդիրներին:
Մենք անզգուշորեն թռցրինք արևկող անող թռչուններին:
3․ Կետերի փոխարեն մի անգամ փակագծերում դրված առաջին բայաձևերը գրի՛ր, մյուս անգամ՝ երկրորդները: Ո՞ր ձևերն են ավելի հարմար:
Առաջին ձևով․ Գայլը տեսավ, որ անտառային աղավնին շյուղեր հավաքեց և նրան ասաց. -Տեսնում եմ, որ ամբողջ օրը թռչկոտեցիր ճյուղից ճյուղ, շյուղեր ես հավաքում, բայց մինչև այսօր ոչ կարգին տուն ունեցար, ո՛չ էլ՝ տաք օջախ: Աղավնին պատասխանեց. -Այն օրից, ինչ հարևան ենք, ես էլ տեսա, որ դու ոչխարներ հափշտակեցիր ու բերեցիր որջդ, բայց ո՛չ կարգին հագուստ ունեցար, ո՛չ էլ՝ մոտ ընկերներ: Առակը ցույց տվեց, որ չար ու գիշատիչ մարդիկ էլ քիչ չաշխատեցին, բայց երջանկության չհասան:
Երկրորդ ձևով․ Գայլը տեսավ, որ անտառային աղավնին շյուղեր հավաքում է և նրան ասաց. -Տեսնում եմ, որ ամբողջ օրը թռչկոտում ես ճյուղից ճյուղ, շյուղեր ես հավաքում, բայց մինչև այսօր ոչ կարգին տուն ունես, ո՛չ էլ՝ տաք օջախ: Աղավնին պատասխանեց. -Այն օրից, ինչ հարևան ենք, ես էլ տեսնում եմ, որ դու ոչխարներ հափշտակում ես ու բերում ես որջդ, բայց ո՛չ կարգին հագուստ ունես, ո՛չ էլ՝ մոտ ընկերներ: Առակը ցույց է տալիս, որ չար ու գիշատիչ մարդիկ էլ քիչ չեն աշխատում, բայց երջանկության չեն հասնում:
Ավելի հարմար ձևը․ Երկրորդ ձևերն (ներկա ժամանակաձևերը) ավելի հարմար են, որովհետև խոսքը ներկայում կատարվող գործողությունների, ընդհանուր ճշմարտությունների և առակի ընդհանրական խրատական եզրահանգման մասին է:
4․ Տեքստի բայերը փոխի՛ր այնպես, որ պատասխանեն ի՞նչ արեց արեցին հարցին: Բայաձևերից ո՞րը կանվանես անցյալ կատարյալ, ո՞րը` անկատար անցյալ:
Փոխված տեքստը․ Ճապոնացի տասնիննամյա մի ծառայող հուլիսյան մի կիրակի բարձրացավ Մուկաբակի լեռը: Ալպինիզմի համապատասխան պատրաստություն չունենալու պատճառով նա զառիթափից պոկվեց և ընկավ լեռնային գետակը: Ջուրն ընկնելիս կորցրեց գիտակցությունը և ուշքի եկավ գահավիժող ջրվեժի կենտրոնում աճած միայնակ սոճու ճյուղերից կախված: Ծառը նրան մի ամբողջ շաբաթ պատսպարեց: Նրան ալպինիստները գտան միայն հաջորդ կիրակի:
Անվանումները․ Փոխված տեքստի բայերը (բարձրացավ, պոկվեց, ընկավ, կորցրեց, եկավ, պատսպարեց, գտան) անցյալ կատարյալ են, իսկ սկզբնական տեքստի բայերը (բարձրանում էր, պոկվում էր, ընկնում էր, կորցնում էր, ուշքի էր գալիս, պատսպարում էր, գտնում էին) անկատար անցյալ են:
5․ Տրված պատճառական բայերն ըստ օրինակի փոփոխի՛ր անցյալ կատարյալ ժամանակով խոնարհի՛ր և պարզի՛ր, թե ո՛ր հիմքով է կազմվում այդ ժամանակը:
Գոհացնել-գոհացրի, գոհացրինք գոհացրիր, գոհացրիք գոհացրեց, գոհացրին
Վստահեցնել-վստահեցրի, վստահեցրինք վստահեցրիր, վստահեցրիք վստահեցրեց, վստահեցրին
Փակցնել-փակցրի, փակցրինք փակցրիր, փակցրիք փակցրեց, փակցրին
Դարձնել-դարձրի, դարձրինք դարձրիր, դարձրիք դարձրեց, դարձրին