Քիմիա

1. Ատոմ և մոլեկուլ

  • Ատոմը նյութի ամենափոքր, քիմիապես անբաժանելի մասնիկն է, որը կազմված է դրական լիցքավորված միջուկից և նրա շուրջը պտտվող բացասական էլեկտրոններից։
  • Մոլեկուլը նյութի ամենափոքր մասնիկն է, որը պահպանում է տվյալ նյութի հիմնական քիմիական հատկությունները։ Կազմված է ատոմներից։

2. Նյութ և մարմին

  • Մարմինը մեզ շրջապատող ցանկացած առարկա է, որն ունի ծավալ և զանգված, օրինակ՝ բաժակ, մեխ։
  • Նյութը այն է, ինչից կազմված են մարմինները, օրինակ՝ ապակի, երկաթ։

3. Ֆիզիկական և քիմիական երևույթներ

  • Ֆիզիկական երևույթ. երևույթ, որի ընթացքում նյութի ագրեգատային վիճակը, ձևը կամ չափսերն են փոխվում, բայց նոր նյութ չի առաջանում։
  • Քիմիական երևույթ. երևույթ, որի ընթացքում մի նյութից առաջանում են նոր նյութեր՝ այլ հատկություններով։

4. Քիմիական տարր

  • Քիմիական տարրը միջուկի նույն դրական լիցքն ունեցող ատոմների որոշակի տեսակն է։

5. Հարաբերական մոլեկուլային զանգված

  • Ցույց է տալիս, թե տվյալ նյութի մոլեկուլի զանգվածը քանի անգամ է մեծ ածխածնի ատոմի զանգվածի 1/12 մասից։

6. Հարաբերական ատոմային զանգված

  • Ցույց է տալիս, թե տվյալ տարրի ատոմի զանգվածը քանի անգամ է մեծ ածխածնի ատոմի զանգվածի 1/12 մասից։

7. Վալենտականություն

  • Տվյալ տարրի ատոմի՝ այլ տարրերի ատոմների որոշակի թվով քիմիական կապեր առաջացնելու հատկությունն է։

8. Մաքուր նյութեր և խառնուրդներ

  • Մաքուր նյութերը կազմված են միայն մեկ տեսակի մասնիկներից և ունեն հաստատուն ֆիզիկական հատկություններ, օրինակ՝ թորած ջուր, թթվածին։
  • Խառնուրդները կազմված են երկու կամ ավելի մաքուր նյութերից, որոնք պահպանում են իրենց հատկությունները, օրինակ՝ օդ, աղաջուր։

9. Քիմիական ռեակցիա

  • Երևույթ է, որի ընթացքում ելանյութերի փոխազդեցությունից կամ քայքայումից առաջանում են նոր հատկություններով օժտված վերջանյութեր։

10. Երևույթների օրինակներ

  • Ֆիզիկական երևույթ. սառույցի հալվելը։
  • Քիմիական երևույթ. մոմի այրվելը։

11. Երևույթների դասակարգում

  • ա) Փայտի այրվելը — Քիմիական երևույթ
  • բ) Ջրի եռալը — Ֆիզիկական երևույթ
  • գ) Երկաթի ժանգոտվելը — Քիմիական երևույթ
  • դ) Ապակու կոտրվելը — Ֆիզիկական երևույթ

12. Էլեկտրոնային թաղանթ

  • Ատոմի միջուկի շուրջը պտտվող բոլոր էլեկտրոնների ամբողջությունն է։

13. Էլեկտրոնային շերտ

  • Ատոմի էլեկտրոնային թաղանթի այն հատվածն է, որտեղ շարժվում են իրար մոտ էներգիա ունեցող էլեկտրոնները։

14. Բաց թողնված բառերը

  • Ատոմի էլեկտրոնային թաղանթում առկա էլեկտրոնների թիվը հավասար է — կարգաթվին։
  • Ատոմի էլեկտրոնային թաղանթը բաղկացած է — էլեկտրոնային շերտերից, որոնք կոչվում են նաև — էներգիական մակարդակներ։
  • Էներգիական մակարդակների թիվը համընկնում է ՊՀ-ում այն — պարբերության համարին, որում գտնվում է տվյալ տարրը։